O’zbekistonda raqamli to’lovlar: huquqiy islohotlar va global oqibatlar
O’zbekiston raqamli to’lovlar sohasini jadal rivojlantirmoqda; bunga naqd pulsiz iqtisodiyotni shakllantirishga qaratilgan keng ko’lamli qonunchilik islohotlari va davlat tashabbuslari sabab bo’lmoqda. Bu o’zgarishlar ham mahalliy, ham xalqaro ishtirokchilar uchun uzoq muddatli istiqbollar ochadi.
Qonunchilik islohotlari:
So’nggi yillarda O’zbekistonda raqamli to’lovlar ekotizimini takomillashtirish bo’yicha bir qator muhim qonunchilik chora-tadbirlari qabul qilindi. «To’lovlar va to’lov tizimlari to’g’risida»gi qonun (2019) to’lov xizmatlari provayderlari uchun kompleks huquqiy asos yaratib, iste’molchilar xavfsizligi va huquqlarini himoya qilishga alohida e’tibor qaratadi. Markaziy bankning raqamli bank xizmatlarini rivojlantirish strategiyasi (2020) ham ishonchli raqamli moliyaviy infratuzilma uchun asos yaratadi.
Davlat tashabbuslari:
2023-yilda Milliy to’lov tizimining joriy etilishi muhim bosqich bo’lib, naqd pulsiz operatsiyalar hajmini 35 foizga oshirdi. «Raqamli O’zbekiston 2030» tashabbusi moliyaviy operatsiyalar uchun yagona ma’lumotlarni qayta ishlash markazini yaratish orqali bu o’sishni qo’llab-quvvatlab, to’lovlarni samarali va xavfsiz qayta ishlashni ta’minlamoqda.
Yuqori texnologiyalarning rivojlanishi va global internetga kirish imkoniyatining kengayishi bilan raqamli to’lovlar yanada dolzarb va qulay bo’ldi. 2023-yilda mobil bank ilovalari foydalanuvchilari soni 28 foizga oshdi, naqd pulsiz to’lovlar esa barcha moliyaviy operatsiyalarning 45 foizini tashkil etdi. Banklar va fintex kompaniyalari o’rtasidagi hamkorlik ham kuchayib, an’anaviy bank xizmatlarini raqamli innovatsiyalar bilan uyg’unlashtiruvchi integratsiyalashgan yechimlar taklif etilmoqda.
Sezilarli yutuqlarga qaramay, kiberxavfsizlik va moliyaviy qamrov kabi muammolar saqlanib qolmoqda. 2022-yilda moliya institutlariga qarshi 18 ta kiberhujum aniqlandi, bu esa ishonchli himoya choralari zarurligini ko’rsatdi. Moliyaviy qamrovni oshirish maqsadida davlat raqamli savodxonlik dasturini ishga tushirib, 2023-yil oxiriga qadar qishloq joylarda yashovchi 10 000 dan ortiq aholini o’qitdi.
Global oqibatlar:
O’zbekistonning raqamli to’lovlar tizimidagi rolini modernizatsiya qilish hamda xavfsiz, inklyuziv va samarali raqamli to’lovlar ekotizimini yaratishga intilishi xalqaro investorlar uchun va mamlakatda biznes yuritish uchun qulay sharoitlar yaratmoqda.
DIGESTS Global Law Firm mijozlarga ushbu huquqiy va tartibga soluvchi muhitda yo’l topishda yordam berishga tayyor bo’lib, O’zbekistondagi raqamli to’lovlar bo’yicha ekspert maslahatlarini taklif etadi.
